ประวัติไม้ Merbau
หลุมพอทะเล
ก่อนที่ชื่อ Merbau จะกลายเป็นชื่อที่รู้จักในตลาดไม้ทั่วโลก
ไม้ชนิดนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตผู้คนตามชายฝั่งและ
หมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกมานานหลายร้อยปี
ในฟิจิ ผู้คนเรียกมันว่า
“Vesi”
ไม้ที่มีทั้งความแข็ง ความทนทาน และความสำคัญทางวัฒนธรรม
มันถูกนำไปสร้างตั้งแต่ เรือเดินสมุทรขนาดใหญ่ ภาชนะพิธีกรรม
งานแกะสลัก เครื่องมือ ไปจนถึงองค์ประกอบสำคัญของเรือ
เมื่อโลกเข้าสู่ยุคการค้าไม้สมัยใหม่ ไม้ชนิดเดียวกันนี้ถูกเรียกว่า
Merbau
ไม้เนื้อแข็งแห่งภูมิภาค Indo-Pacific
ชื่อไทย: หลุมพอทะเล
ชื่อวิทยาศาสตร์: Intsia bijuga (Colebr.) Kuntze
คำอ่าน: อินท์-เซีย ไบ-จู-กา
วงศ์: Fabaceae
สกุล: Intsia
ชื่อการค้า: Merbau
ชื่อท้องถิ่นที่พบในภูมิภาคต่าง ๆ ได้แก่
- Vesi — Fiji
- Ipil — Philippines
- Kwila — Papua New Guinea และบางพื้นที่ใน Pacific
- Merbau — ชื่อการค้าสากล
Royal Botanic Gardens, Kew ยอมรับ Intsia bijuga เป็นชื่อวิทยาศาสตร์ที่ถูกต้องในปัจจุบัน
ไม้ชนิดนี้มีการกระจายพันธุ์กว้าง ตั้งแต่บริเวณมหาสมุทรอินเดีย เอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไปจนถึงออสเตรเลียตอนเหนือและหมู่เกาะแปซิฟิก
ประเทศไทยสามารถพบ หลุมพอทะเล ได้โดยเฉพาะบริเวณภาคใต้และพื้นที่ป่าที่ได้รับอิทธิพลจากชายฝั่งทะเล
แหล่งอ้างอิง
คำว่า Merbau เป็นชื่อทางการค้าที่ต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง
ในประเทศไทย
หลุมพอทะเล = Intsia bijuga
แต่ในตลาดไม้ระหว่างประเทศ คำว่า Merbau
สามารถใช้กับไม้ในสกุล Intsia มากกว่าหนึ่งชนิด โดยเฉพาะ
- Intsia bijuga
- Intsia palembanica
ดังนั้น หากเฟอร์นิเจอร์หรืออาคารระบุเพียงว่า
“Merbau Timber”
ไม่ควรยืนยันว่าเป็น Intsia bijuga 100% หากไม่มี
ชื่อวิทยาศาสตร์หรือข้อมูลแหล่งที่มารองรับ
แหล่งอ้างอิง
เสน่ห์ของสี Merbau ที่มากกว่างานตกแต่ง
แก่นไม้ Merbau เริ่มต้นด้วยโทนสีน้ำตาลเหลือง น้ำตาลส้ม ไปจนถึงน้ำตาลแดง และเมื่อสัมผัสกับแสงและอากาศ สีของไม้จะค่อย ๆ เข้มลึกขึ้นตามกาลเวลา บางแผ่นมีเสี้ยนสลับและลวดลายที่ช่วยเพิ่มมิติให้กับผิวไม้
แต่ภายใต้สีที่ดูอบอุ่นนั้น กลับซ่อนคุณสมบัติของไม้เนื้อแข็งที่โดดเด่น ทั้งความแข็ง ความทนทาน และความสามารถในการรับมือกับความชื้นและการใช้งานหนัก คุณสมบัติเหล่านี้ทำให้ Merbau ถูกเลือกใช้ทั้งงานพื้น บันได ประตู เรือ สะพาน และงานโครงสร้างที่ต้องรับแรงเป็นเวลานาน
ประวัติ Merbau Wood
TIMELINE
ก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 19
Vesi — Sacred Timber of Fiji
คำอ่าน: เว-ซี — เซเคร็ด ทิมเบอร์ ออฟ ฟิจิ
ก่อนที่จะมีชื่อ Intsia bijuga อยู่ในระบบวิทยาศาสตร์ ชุมชนในฟิจิและแปซิฟิกตะวันตกใช้ไม้ชนิดนี้อยู่แล้ว
ในฟิจิเรียกว่า
Vesi
ไม้ Vesi ถูกให้คุณค่าทั้งด้านความแข็งแรงและความสำคัญทางพิธีกรรม
The Metropolitan Museum of Art ระบุว่า Vesi ถูกมองเป็นไม้ศักดิ์สิทธิ์และใช้สร้างวัตถุพิธีกรรมระดับสูงของนักบวชฟิจิ
ขณะที่งานเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การเดินเรือแปซิฟิกบันทึกว่า Vesi เป็นวัสดุสำคัญสำหรับสร้างเรือเดินสมุทรของช่างต่อเรือในหมู่เกาะ Lau
คริสต์ศตวรรษที่ 18–19
Drua — เรือแห่งมหาสมุทร Pacific
คำอ่าน: ดรู-อา — แป-ซิ-ฟิก
หนึ่งในการใช้ Vesi ที่สำคัญที่สุดคือการต่อ
Drua
หรือ Waqa Tabu
เรือเดินสมุทรสองลำตัวของ Fiji ที่เกี่ยวข้องกับเครือข่ายการเดินเรือระหว่าง Fiji, Tonga และ Samoa
ใน Tonga เรือในธรรมเนียมใกล้เคียงกันเรียกว่า Kalia
ส่วนใน Samoa เรียกว่า ‘Alia
Southern Lau โดยเฉพาะพื้นที่ที่มี Vesi loa เป็นหนึ่งในแหล่งไม้สำคัญของช่างต่อเรือ
สำหรับสังคมในช่วงเวลานั้น ไม้ Vesi จึงไม่ได้มีความหมายเพียงว่าเป็นไม้แข็ง
แต่ยังเป็นทรัพยากรที่เกี่ยวข้องกับ
การเดินทาง การค้า อำนาจ และการเชื่อมต่อระหว่างหมู่เกาะ
ค.ศ. 1819
Macrolobium bijugum Colebr.
คำอ่าน: แมค-โคร-โล-เบียม ไบ-จู-กัม โคล-บรูก
ในปี ค.ศ. 1819
นักพฤกษศาสตร์ชาวอังกฤษ
Henry Thomas Colebrooke
ตีพิมพ์ชื่อ
Macrolobium bijugum Colebr.
ซึ่งเป็นชื่อทางพฤกษศาสตร์เดิมของพืชที่ปัจจุบันรู้จักในชื่อ Intsia bijuga
นี่ถือเป็นจุดสำคัญที่ไม้ซึ่งผู้คนในภูมิภาครู้จักมาก่อนแล้ว
เริ่มเข้าสู่ระบบอนุกรมวิธานของโลกตะวันตก
ค.ศ. 1891
Intsia bijuga (Colebr.) Kuntze
คำอ่าน: อินท์-เซีย ไบ-จู-กา — โคล-บรูก คุนท์-เซอ
ปี 1891
นักพฤกษศาสตร์
Otto Kuntze
ย้ายชนิดพืชเข้าสู่สกุล Intsia และตีพิมพ์ชื่อ
Intsia bijuga (Colebr.) Kuntze
ซึ่งกลายเป็นชื่อวิทยาศาสตร์ที่ได้รับการยอมรับในปัจจุบัน
แหล่งอ้างอิง
ค.ศ. 1913
Ratu Finau
คำอ่าน: รา-ตู ฟิ-เนา
ปี 1913
มีการสร้างเรือ Drua ชื่อ
Ratu Finau
ที่ Fulaga ในหมู่เกาะ Lau ประเทศ Fiji
เรือมีความยาวประมาณ 13.4 เมตร และเป็นหนึ่งในตัวอย่าง
สำคัญของเทคนิคการต่อ Drua ในช่วงปลายของธรรมเนียมการต่อเรือแบบดั้งเดิม
ปัจจุบัน Ratu Finau มีความเกี่ยวข้องกับคอลเลกชันของ Fiji Museum
คริสต์ศตวรรษที่ 20
From Vesi to International Tropical Timber
คำอ่าน: ฟรอม เว-ซี ทู อิน-เทอร์-แนช-ชะ-นัล ทรอพ-พิ-เคิล ทิม-เบอร์
เมื่ออุตสาหกรรมไม้ การขนส่ง และการค้าระหว่างประเทศ
ขยายตัว Merbau เริ่มมีบทบาทในตลาดไม้ระดับโลกมากขึ้น
จากไม้ที่เคยมีบทบาทกับเรือและวัตถุพิธีกรรม Merbau ถูกนำไปใช้กับ
- พื้นคุณภาพสูง
- ประตู
- หน้าต่าง
- เฟอร์นิเจอร์
- งานต่อเรือ
- สะพาน
- ท่าเรือ
- งานก่อสร้าง
- งานภายนอก
ความนิยมของ Merbau จึงมาจากการรวมกันของ
ความแข็งแรง + ความทนทาน + สีและลายไม้
จากงานศิลปะแปซิฟิก
สู่โครงสร้างวิศวกรรมระดับโลก
1 ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19
EARLY 19TH CENTURY | FIJI
ปีผลิต: ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19
ประเภท: Ritual Dish
ปัจจุบัน: The Metropolitan Museum of Art
วัสดุ: Vesi — Intsia bijuga
Daveniyaqona เป็นภาชนะพิธีกรรมจาก Fiji
ที่แกะจากไม้ชิ้นเดียวและเกี่ยวข้องกับพิธี yaqona
จุดสำคัญคือ The Met ระบุวัสดุโดยตรงว่า
Wood (vesi, Intsia bijuga)
จึงเป็นหนึ่งในชิ้นงานประวัติศาสตร์ที่เหมาะที่สุด
สำหรับใช้อ้างอิงการใช้ไม้ชนิดนี้
ลิงก์ชิ้นงานจริง:
The Metropolitan Museum of Art — Daveniyaqona
2 ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19
EARLY 19TH CENTURY | FIJI
ปีผลิต: ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19
ประเภท: Ritual Vessel / Sculpture
ปัจจุบัน: Sainsbury Centre
วัสดุ: Vesi — Intsia bijuga และเปลือกหอย
ภาชนะพิธีกรรมรูปเป็ดที่แกะจาก Vesi เพียงชิ้นเดียว
แสดงให้เห็นว่าไม้ชนิดนี้ไม่ได้ใช้เฉพาะงานหนักหรือการต่อเรือ
แต่ยังถูกเลือกใช้กับงานแกะสลักที่มีรายละเอียดและความสำคัญทางพิธีกรรมด้วย
ลิงก์ชิ้นงานจริง:
Sainsbury Centre — Priest’s Yaqona Dish in Duck Form
3 ศตวรรษที่ 1800–1855
Kava Bowl
ปีผลิต: ค.ศ. 1800–1855
ประเภท: Kava Bowl
ปัจจุบัน: British Museum
วัสดุ: Wood (? Intsia bijuga) และ coir
Kava Bowl ชิ้นนี้เป็นอีกตัวอย่างของวัตถุจาก Fiji ที่
British Museum ระบุว่าชนิดไม้อาจเป็น Intsia bijuga
ลิงก์ชิ้นงานจริง:
British Museum — Kava Bow
4 ค.ศ 1913
Ratu Finau
ประเภท: Drua
สร้าง: Fulaga, Fiji
ความยาว: ประมาณ 13.4 เมตร
เกี่ยวข้องกับ: Fiji Museum
Ratu Finau เป็นหนึ่งในตัวอย่างเรือ Drua
ที่สำคัญจากช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20
ชิ้นงานนี้ช่วยปิดเส้นเรื่องของ Merbau/Vesi ในอดีตได้ชัดเจน
เพราะสะท้อนภูมิปัญญาการต่อเรือของชุมชน Lau
ก่อนที่เรือแบบสมัยใหม่จะเข้ามามีบทบาทมากขึ้น
ลิงก์ข้อมูล:
Fiji Times — The Reign of the Mighty Drua
การใช้งานไม้Merbauในปัจจุบัน
Canvas Hill Residence
ปีโครงการ: ค.ศ. 2019
Architect: Choo Gim Wah Architect
ประเภท: Residential Architecture
การใช้ Merbau: Vertical Timber Strips
Canvas Hill Residence นำ Merbau มาใช้เป็นแถบไม้แนวตั้งที่ผสานเข้ากับเสาเหล็กของอาคาร
แทนที่จะใช้ไม้เพียงเป็นพื้นหรือเฟอร์นิเจอร์ Merbau ถูกยกระดับให้กลายเป็นองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมที่ช่วยสร้างมิติและความอบอุ่นให้กับพื้นที่
ลิงก์โครงการจริง:
ArchDaily — Canvas Hill Residence
Smolhaven House
ปีโครงการ: ค.ศ. 2020
Architect: Choo Gim Wah Architect
ประเภท: Residential Architecture
การใช้ Merbau: Loft / Deck / Staircase / Walkway
Smolhaven House ใช้
Seasoned Merbau
ในหลายองค์ประกอบของบ้าน ได้แก่
- Loft
- Deck
- Spiral Staircase
- Perimeter Walkway
ทำให้เห็นว่า Merbau สามารถถูกใช้ได้ตั้งแต่งานพื้นและทางเดิน
ไปจนถึงบันไดและองค์ประกอบสถาปัตยกรรมที่ต้องรองรับการใช้งานจริง
ลิงก์โครงการจริง:
ArchDaily — Smolhaven House
Jinji Lake Pavilion
ปีโครงการ: ค.ศ. 2024
Architect: Galaxy Arch
ประเภท: Public Architecture / Pavilion
การใช้ Merbau: Flooring
Jinji Lake Pavilion เป็นอาคารสาธารณะริม Jinji Lake เมือง Suzhou
ArchDaily ระบุว่า
Indonesian Merbau Flooring
ถูกนำมาใช้ทั้งพื้นที่ภายในและภายนอกอาคาร
การใช้พื้นไม้ชนิดเดียวกันอย่างต่อเนื่องช่วยเชื่อมพื้นที่ Indoor และ Outdoor เข้าด้วยกัน และแสดงให้เห็นบทบาทของ Merbau ในงานสถาปัตยกรรมร่วมสมัย
ลิงก์โครงการจริง:
ArchDaily — Jinji Lake Pavilion
จาก Vesi แห่งมหาสมุทร
สู่ Merbau ในโลกสถาปัตยกรรม
ครั้งหนึ่งไม้ชนิดนี้อยู่บนเรือที่เดินทางข้ามหมู่เกาะ
อยู่ในมือของช่างต่อเรือ
อยู่ในวัตถุของนักบวช
และอยู่ในงานแกะสลักของชุมชน Fiji
ต่อมาโลกวิทยาศาสตร์รู้จักมันในชื่อ
Intsia bijuga
และโลกการค้าไม้รู้จักมันในชื่อ
Merbau
คำถามที่พบบ่อย
เกี่ยวกับ ไม้Merbau
Merbau เป็นชื่อการค้าของไม้เนื้อแข็งในสกุล Intsia โดยหลุมพอทะเลของไทยมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Intsia bijuga ไม้มีแก่นสีน้ำตาลเหลืองถึงน้ำตาลแดง มีความแข็งแรงและความทนทานสูง จึงนิยมใช้ทำพื้น บันได ประตู เฟอร์นิเจอร์ เรือ และงานสถาปัตยกรรม
หลุมพอทะเลหมายถึง Intsia bijuga และสามารถซื้อขายภายใต้ชื่อ Merbau ได้ แต่คำว่า Merbau ในตลาดไม้สามารถใช้เรียกไม้ Intsia ชนิดอื่นได้ด้วย จึงควรตรวจสอบชื่อวิทยาศาสตร์เมื่อจำเป็นต้องระบุชนิดไม้ให้ชัดเจน
แก่น Merbau มีตั้งแต่สีน้ำตาลเหลือง ส้ม น้ำตาลแดง ไปจนถึงน้ำตาลเข้ม และสีมักเข้มลึกขึ้นหลังสัมผัสอากาศและแสงเป็นเวลานาน
Merbau เป็นไม้เนื้อแข็งและมีความหนาแน่นสูง จึงเหมาะกับงานที่ต้องการความแข็งแรงและรองรับการใช้งานหนัก เช่น พื้น บันได ประตู และงานภายนอก
Merbau นิยมใช้ทำพื้น บันได ประตู หน้าต่าง เฟอร์นิเจอร์ งาน Joinery เรือ สะพาน ท่าเรือ และองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม
ไม้ Intsia bijuga ซึ่งใน Fiji เรียกว่า Vesi มีประวัติการใช้กับเรือ Drua และวัตถุพิธีกรรม ต่อมาได้รับการบันทึกทางพฤกษศาสตร์ในชื่อ Macrolobium bijugum เมื่อปี 1819 และได้รับชื่อ Intsia bijuga ในปี 1891 ก่อนพัฒนาเข้าสู่ตลาดไม้สากล
เรียบเรียงโดย: ทีมงานอะ-ลัง-การ 7891
ตรวจสอบข้อมูลล่าสุด: 18 สิงหาคม 2026